Οι καπετάνισσες των Αρχανών Μαριγώ Λαμπράκη

Ηφωτογραφία δείχνει μια από τις πιο εντυπωσιακές μορφές των αγώνων της Κρήτης. Μιλάμε για τη Μαριγώ Καζαντζάκη Λαμπράκη, που την έλεγαν και «Καζαντζοπούλα». Στη λεζάντα της εικόνας φαίνεται κιόλας: «Η Καπετάνισσα των Αρχανών του 1897». Και δεν είναι υπερβολή ο τίτλος. Λίγα για τη ζωή της Η Μαριγώ καταγόταν από τις Αρχάνες, ένα χωριό που έπαιξε μεγάλο ρόλο στην Κρητική Επανάσταση του 1897. Ανήκε στην οικογένεια Καζαντζάκη. Παντρεύτηκε τον αγωνιστή Λαμπράκη, γι’ αυτό εμφανίζεται με διπλό επώνυμο. Ήταν γνωστή για το θάρρος και την αποφασιστικότητά της. Οι συγχωριανοί της την αποκαλούσαν «Καπετάνισσα», γιατί είχε ενεργό ρόλο στον αγώνα. Η δράση της στον αγώνα Η Μαριγώ δεν έμεινε μόνο στη βοήθεια από το σπίτι. Σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής: Μετέφερε πολεμοφόδια και μπαρούτι στους επαναστάτες. Κουβαλούσε τροφή και νερό στα σώματα των αγωνιστών στα βουνά. Έκοβε υφάσματα για επιδέσμους τραυματιών. Δεν δίσταζε να βρεθεί κοντά στις συγκρούσεις. Για μια γυναίκα της Κρήτης στα τέλη του 19ου αιώνα αυτό ήταν τεράστιο πράγμα. Η φωτογραφία που βλέπουμε Η εικόνα είναι ιδιαίτερα συμβολική. Παρατηρείς μερικές λεπτομέρειες: κρατά όπλο (τουφέκι) έχει φυσιγγιοθήκη στο στήθος και στη μέση φορά μαύρη κρητική φορεσιά Δεν ήταν καθημερινή εμφάνιση γυναίκας. Είναι σχεδόν μια δήλωση αγώνα. Πολλές φορές αυτές οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν λίγο μετά τα γεγονότα για να τιμηθούν οι αγωνιστές. Ένα μικρό ενδιαφέρον στοιχείο Στην περιοχή των Αρχανών λέγεται ότι οι γυναίκες εκείνης της εποχής ήταν τόσο δραστήριες στον αγώνα ώστε οι Οθωμανοί φοβούνταν ακόμη και τις γυναίκες των χωριών. Δεν ξεχώριζες εύκολα ποια ήταν απλή χωρική και ποια έκρυβε όπλα ή μετέφερε μηνύματα. Κρατάω μια σκέψη εδώ: Αν κοιτάξετε το πρόσωπό της στη φωτογραφία… δεν μοιάζει να προσπαθεί να δείξει ηρωισμό. Στέκεται απλά εκεί. Ήρεμη. Σαν να λέει: «έτσι ήταν τα πράγματα τότε».

Οι καπετάνισσες των Αρχανών Οι γυναίκες της Κρήτης στην Επανάσταση του 1897 στις Αρχάνες Ηρακλείου

Η φωτογραφία δείχνει μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορική μορφή από την Κρήτη: την Ειρήνη Μαυρογιαννάκη, γνωστή και ως Μαυρορήνη. Κοιτάζοντάς την λίγο πιο προσεκτικά, φαίνεται πως πρόκειται για πορτρέτο που συνδέεται με την περίοδο της Κρητικής Επανάστασης του 1897. Ας τη βάλουμε λίγο μέσα στο πλαίσιο της ιστορίας. Ποια ήταν η Ειρήνη Μαυρογιαννάκη (Μαυρορήνη) Ήταν γυναίκα από τις Αρχάνες Ηρακλείου Κρήτης. Έμεινε γνωστή ως «Καπετάνισσα Μαυρορήνη». Έδρασε στον αγώνα των Κρητικών εναντίον των Οθωμανών το 1897. � PATRIS.GR +1 Την εποχή εκείνη πολλές γυναίκες της Κρήτης δεν έμειναν απλώς στα σπίτια τους· συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα. Η δράση της στον αγώνα Η Μαυρορήνη θεωρείται μία από τις πιο θαρραλέες γυναίκες της επανάστασης. Φορούσε ανδρική στολή και πολεμούσε μαζί με τους άνδρες. � PATRIS.GR Το σπίτι της το είχε μετατρέψει σε πρόχειρο νοσοκομείο για τραυματίες αγωνιστές. � PATRIS.GR Τραυματίστηκε σοβαρά: έχασε το ένα μάτι από εχθρικό βόλι, κάτι που έφερε ως σημάδι σε όλη της τη ζωή. � PATRIS.GR Αυτό από μόνο του λέει πολλά για τη σκληρότητα των συγκρούσεων εκείνης της εποχής. Οικογένεια και ζωή Καταγόταν από την οικογένεια Μαυρογιαννάκη των Αρχανών. Παντρεύτηκε τον Δημήτριο Ψαραδάκη. � archive.patris.gr Έζησε μέχρι βαθιά γεράματα και πέθανε το 1932 σε ηλικία 87 ετών. � ipy.gr Για τη συγκεκριμένη φωτογραφία Η λεζάντα που φαίνεται κάτω γράφει περίπου: «Η Ειρήνη Μαυρογιαννάκη ή Μαυρορήνη, το 1897» Πιθανότατα είναι: μεταγενέστερη επιχρωματισμένη (χρωματισμένη) εκδοχή παλιάς φωτογραφίας, που χρησιμοποιείται συχνά σε αφιερώματα για τις γυναίκες της κρητικής επανάστασης. Το ύφος της ένδυσης (κρητική αστική φορεσιά τέλους 19ου αιώνα) ταιριάζει με την εποχή. Μια μικρή λεπτομέρεια που πάντα με κάνει να σταματώ για λίγο: εκείνη η γυναίκα στην εικόνα φαίνεται ήρεμη, σχεδόν αυστηρή. Κι όμως η ίδια πολέμησε, τραυματίστηκε και φρόντισε τραυματίες. Η φωτογραφία δεν δείχνει τον θόρυβο της ζωής της — μόνο τη σιωπή μετά.

Χειρόγραφο ριζίτικο αφιερωμένο στους ήρωες της επανάστασης του 1897 στις Αρχάνες Ηρακλείου Κρήτης της δασκάλας Ειρήνης Ουσταγιανάκη- Ταχατάκη πηγή Εμμανουήλ Καλαθάκης